Rodzice dzieci znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej mogą starać się o zwrot kosztów zakupu podręczników oraz o jednorazową pomoc z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Gminy wypłacają także dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

W rozpoczynającym się roku szkolnym dofinansowanie zakupu podręczników przysługuje po raz pierwszy uczniom I klasy gimnazjum, a także jak zwykle uczniom klas I–III szkół podstawowych. Prawo do dofinansowania straciły dzieci rozpoczynające naukę w zerówce.

WYPRAWKA SZKOLNA

Tak jak w ubiegłych latach o przyznaniu dofinansowania w ramach rządowego programu pomocy uczniom w 2009 roku – Wyprawka szkolna decyduje kryterium dochodowe. Pomoc przysługuje uczniom, w których rodzinie dochód na jednego członka nie przekracza 351 zł netto miesięcznie. Po raz pierwszy jednak pomoc może być udzielona także uczniom niespełniającym kryterium dochodowego, pod warunkiem że pochodzą z rodziny dotkniętej klęską żywiołową, ekologiczną, zdarzeniem losowym lub w której występuje m.in:

● ubóstwo;

● sieroctwo

● bezdomność;

● bezrobocie;

● niepełnosprawność;

● długotrwała lub ciężka choroba;

● przemoc;

● potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;

● bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;

● nieumiejętność przystosowania do życia młodzieży opuszczającej całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze;

● trudność w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;

● alkoholizm lub narkomania.

Liczba uczniów niespełniających kryterium dochodowego nie może przekroczyć 10 proc. ogólnej liczby uczniów, którym pomoc może być udzielana.

Wnioski o dofinansowanie zakupu podręczników należy składać do dyrektora szkoły, do której będzie uczęszczał uczeń. Mogą to zrobić rodzice, opiekunowie prawni lub za ich zgodą inne osoby, w tym nauczyciel czy pracownik socjalny. Termin składania wniosków ustala wójt, burmistrz, prezydent właściwy dla siedziby szkoły. Zwykle termin ten pokrywa się z terminem składania wniosków o pomoc materialną, czyli 15 września. Jednak zdarza się, że niektóre gminy kończą nabór wniosków wcześniej. Dlatego należy sprawdzić w gminie lub w szkole, do kiedy można ubiegać się o pomoc.

Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o wysokości dochodów, a w uzasadnionych przypadkach oświadczenie. Rodziny, które korzystają ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego lub okresowego, mogą przedstawić zaświadczenie o korzystaniu z takiego wsparcia. W przypadku rodzin niespełniających kryterium dochodowego wniosek należy jeszcze uzasadnić.

Decyzję o przyznaniu dofinansowania podejmuje dyrektor szkoły. W większości szkół dyrektor również zwraca rodzicom uczniów koszty zakupu podręczników po okazaniu dowodu zakupu. Wysokość dofinansowania nie może przekroczyć:

● 150 zł – dla ucznia I i II klasy szkoły podstawowej

● 170 zł – dla ucznia III klasy szkoły podstawowej

● 280 zł dla ucznia I klasy gimnazjum

O dofinansowanie zakupu podręczników mogą ubiegać się także rodzice uczniów uczęszczających do:

● I i II klasy ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia – w wysokości 150 zł,

● III klasy ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia – w wysokości 170 zł,

● I klasy ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia – w wysokości 280 zł,

● I klasy ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych – w wysokości 280 zł,

● IV klasy ogólnokształcącej szkoły baletowej – w wysokości 280 zł.

W tym roku program rządowy umożliwia dowolnemu podmiotowi dokonanie zbiorczego zakupu podręczników dla uczniów uprawnionych do otrzymania dofinansowania.

W takim przypadku koszty zakupu podręczników zwracane są po przedłożeniu potwierdzenia zakupu zawierającego w szczególności: imię i nazwisko ucznia, klasę, do której uczeń będzie uczęszczał, adres szkoły, wykaz zakupionych podręczników, kwotę zakupu, datę zakupu i czytelny podpis podmiotu dokonującego zakupu. Potwierdzenie wystawia podmiot dokonujący zakupu na podstawie faktury VAT i listy uczniów, dla których zakupiono podręczniki. Zatem podstawą do zwrotu jest faktura za zakup zbiorczy z dołączoną listą uczniów, dla których zakupiono podręczniki.

Rodzice, którzy mają prawo do zasiłku rodzinnego, mają także prawo do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Dodatek ten potocznie nazywany jest wyprawką szkolną, czyli tak samo jak dofinansowanie do podręczników, mimo że są to dwa różne świadczenia.

Dodatek przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu lub prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się. Wyprawka jest wypłacana jednorazowo w wysokości 100 zł. Świadczenie to jest także wypłacane na dziecko, które realizuje roczne przygotowanie przedszkolne, czyli rozpoczyna naukę w tzw. zerówce. Wyprawka jednak nie przysługuje na dziecko, które rozpoczyna naukę w szkole wyższej.

W tym roku rodzice, którzy mają prawo do zasiłku rodzinnego, nie muszą składać wniosku o jego wypłatę. Muszą jedynie dostarczyć do ośrodka pomocy społecznej zaświadczenie o kontynuowaniu nauki przez dziecko. Trwający obecnie okres zasiłkowy, który rozpoczął się 1 września 2008 r., został bowiem przedłużony i zakończy się dopiero 31 października 2009 r. W efekcie obejmie nadchodzący rok szkolny. Świadczenie będzie zatem przyznane z urzędu w tej samej decyzji, która przedłuża wypłacanie zasiłku rodzinnego o dodatkowe dwa miesiące. Zmiany te wprowadziła ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 223, poz. 1456).

Osobom uprawnionym do zasiłku rodzinnego przysługuje także tzw. refundacja dojazdów, czyli dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Refundacja dojazdów przyznawana jest, jeśli dziecko rozpocznie naukę w szkole ponadgimnazjalnej położonej poza miejscem zamieszkania. Wysokość świadczenia wynosi 90 zł miesięcznie, jeśli uczeń zamieszka w miejscowości, w której jest liceum, technikum czy szkoła zawodowa, lub 50 zł miesięcznie, jeśli będzie dojeżdżać do tej miejscowości. Prawo do refundacji kosztów zamieszkania w miejscowości, w której znajduje się szkoła mają także uczniowie szkoły podstawowej lub gimnazjum legitymujący się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, o ile szkoła jest położona poza ich miejscem zamieszkania. Dodatek wypłacany jest od września do czerwca następnego roku, czyli przez 10 miesięcy roku szkolnego.

O dofinansowanie zakupu podręczników mogą ubiegać się również rodzice dzieci, które uczęszczają do szkół społecznych lub prywatnych. Rodzice, podobnie jak w pozostałych szkołach, składają wniosek do dyrektora, ale zwrot kosztów zakupionych podręczników otrzymają bezpośrednio od wójta gminy, burmistrza lub prezydenta miasta

Zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł oraz 583 zł, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne.

Podstawa prawna

● Rozporządzenie Rady Ministrów z 27 kwietnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej uczniom na zakup podręczników (Dz.U. nr 76, poz. 642).

● Art. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 115, poz. 728).

● Art. 8, art. 14, art. 15 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992, z późn. zm.).